گام نخست در باستانشناسی دوره ساسانی، آشنایی با ویژگیهای مواد فرهنگی و توجه به بستر کشف و پیدایش آثار آن دوره است. در این میان، فرایندهای تاریخی که به خلق آثار فرهنگی منجر شدهاند، نقش اساسی ایفا میکنند. لذا در باستانشناسی دوره ساسانی، زمینههای تاریخی، ویژگیهای هنری و سیر تحول و تطور آثار فرهنگی، سه عامل بنیادی به شمار میروند. در این کتاب، با تکیه بر سه عامل فوق سعی شده است هنر و باستانشناسی ایران در دوره ساسانی بحث و بررسی شود. با وجود این، به فراخور ذائقه و سلیقه مخاطبان - که عمدتاً دانشجویان و پژوهشگران حوزه باستانشناسی هستند - بر آثار، بناها و محوطههایی که حائز الگوهای هنری-فرهنگی ساسانی هستند، تأکید شده است. بر این اساس، آفرینشهای هنری و معماری، از اندکی پیش از جلوس اردشیر بابکان تا کمی پس از سقوط ساسانیان و در زمان حکومت ایشان در تبعید مورد توجه قرار گرفتهاند.
مقدمه
فصل اول: هنر و معماری در آستانه طلوع ساسانیان (روزگار اردشیر یکم)
فصل دوم: یادمانها، نگارهها و شهرهای ساسانی در روزگار شاپور یکم
فصل سوم: تداوم سنتهای آغازینِ هنر ساسانی در روزگار هرمزد یکم تا هرمزد دوم
فصل چهارم: اوجی دیگر در هنر و معماری ساسانی (روزگار شاپور دوم تا یزدگرد یکم)
فصل پنجم: هنر، معماری و تزیینات وابسته در میانه دوره ساسانی (روزگار بهرام پنجم و یزدگرد دوم)
فصل ششم: استحکامات دفاعی، یادمانهای مسیحی و آثار هنری در روزگار پیروز و قباد
فصل هفتم: هنر و معماری ایران در عصر اصلاحات اداری ـ اقتصادی روزگار خسرو انوشیروان
فصل هشتم: واپسین آثار معماری و هنر ساسانی از روزگار هرمزد چهارم تا یزدگرد سوم
کتابنامه
نمایه
این اثر به عنوان منبع اصلی برای دانشجویان کارشناسی رشته باستانشناسی در درس «باستانشناسی در دوره ساسانی» به ارزش 2 واحد تدوین شده است؛ البته دیگر علاقهمندان به این زمینه تحقیقی نیز میتوانند از آن بهرهمند شوند.