نسخه چاپی


  ارسال به دوست


نشست نقد و بررسی مجموعه دوجلدی «نظریه و نقد ادبی» برگزار شد

نشست نقد و بررسی مجموعه دوجلدی «نظریه و نقد ادبی» منتشر شده توسط سازمان «سمت»، با حضور حسین پاینده نویسنده کتاب، حسینعلی نوذری، داریوش رحمانیان و حسین مجتهدی، برگزار شد.

نشست نقد و بررسی مجموعه دوجلدی «نظریه و نقد ادبی» منتشر شده توسط سازمان مطالعه و تدوین (سمت) و به قلم حسین پاینده، 11 اسفند ماه در تالار اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، برگزار شد.

در این نشست، حسین پاینده با اشاره به متفاوت بودن این جلسه نسبت با سایر جلسات نقد کتاب، گفت: «این جلسه نقد بررسی کمی نامتعارف با سایر جلسات نقد کتاب است؛ به این دلیل که در کنار بنده، اساتید تاریخ، روانشناسی و علوم سیاسی حضور دارند و قرار است سه استاد در سه رشته مختلف، درباره یک کتاب سخن بگویند».

وی افزود: «معرفی این اساتید در رشته‌های مختلف، دروازه خوبی برای چرایی نوشتن کتاب «نظریه و نقد ادبی» است. تلقی ما در ایران، از نقد و نظریه درست نیست؛ چون احساس می‌کنیم نقد، شاخه‌ای از علوم انسانی است، درحالی که نظریه و نقد، دنیای کاملاً متفاوتی دارند».

مؤلف کتاب «نظریه و نقد ادبی 1 و 2»، تصریح کرد: امروز وقتی در دنیا صحبت از نقد می‌شود، در واقع پدیده‌های اجتماعی و مسائل فرهنگی و مردم‌شناسی را نیز در بر می‌گیرد. بنابراین نقد به معنی پرداختن صرف به شعر و ادبیات نیست. به عنوان نمونه، نقد می‌تواند به ما نشان دهد که چگونه در دنیای معاصر، یک دیپلمات به یک اسطوره تبدیل می‌شود. کاری که ما در این کتاب درباره دکتر محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان، انجام داده‌ایم».

پاینده تاریخ را بخش مهمی از نقد ادبی دانست و تأکید کرد: «رشته تاریخ، رشته بسیار مهم و تأثیرگذاری است، که واقعا نمی‌دانم به چه دلیل در ایران مهجور مانده است و مورد توجه قرار نمی‌گیرد».

وی در ادامه به معرفی بیشتر کتاب خود پرداخت و گفت: «کتاب «نظریه و نقد ادبی» که در حال حاضر 2 جلد از آن منتشر شده است، در واقع 3 جلدی است و مجلد سوم آن نیز نوشته شده و آماده انتشار است، اما به توصیه سازمان «سمت» و از آنجا که دانشجویان ما کتابخوان نیستند، تصمیم گرفتیم جلد سوم را زمان دیگری منتشر کنیم».

این استاد دانشگاه با بیان اینکه 14 رویکرد نقد در این کتاب معرفی شده است، افزود: «در واقع کتاب «نظریه و نقد ادبی» برای دانشجویان نوشته شده است و سعی کرده‌ام در آن اصطلاحات روانکاوانه، مردم‌شناسی، نشانه‌شناسی و ... را توضیح دهم».

در ادامه، حسینعلی نوذری درباره این اثر گفت: «این کتاب صرفاً یک نظریه یا نقد ادبی نیست، بلکه می‌تواند برای همه دانشجویان رشته‌های فلسفه، تاریخ، ادبیات، مردم‌شناسی و به طور کلی علوم اجتماعی و علوم انسانی، مورد استفاده قرار گیرد».

این استاد علوم سیاسی دانشگاه، تأکید کرد: «ویژگی برجسته کتاب این است که خوانندگان آن می‌توانند یک چارچوب مدون از نقد را به دست آورند؛ و این خاصیت کتاب، به دلیل تکرار اسلوب‌مند و درست آن در هر بخش است».

نوذری در ادامه به منابع مورد استفاده در کتاب نیز اشاره کرد و توضیح داد: «درباره نقد ادبی از دیرباز در اروپا و انگلستان آثار بسیاری منتشر شده است، که با بررسی منابع مورد استفاده شده در این کتاب، درمی‌یابیم که در آن از آثاری از سال‌های بسیار دور و کهن، تا کتاب‌های سال 2017، مورد استفاده قرار گرفته است».

وی بیان داشت: «مؤلف در تمامی بخش‌های کتاب، اسلوب 11 گانه‌ای را در دستور کار خود قرار داده است، که از جمله آن، نظریه، اصول، مفروضات، الگوها، روش‌ها، قالب‌های روان‌شناسانه نقد و ... است».

حسین مجتهدی دیگر سخنران این نشست نیز گفت: «دکتر پاینده از جمله نخستین افرادی است که بحث میان‌رشته‌ای را در ایران باز کرد و به آن پرداخت و این کتاب نیز بر همین موضوع و سوژه تأکید و تفسیر دارد».

مجتهدی با تأکید بر اینکه یکی از برجسته‌ترین نکاتی که مؤلف در این کتاب به آن پرداخته، تأویل و تفسیر است، افزود: «مقایسه آفریده‌های ادبی و هنری با پدیده رؤیا نیز از جمله موضوعات قابل تأمل این کتاب است».

داریوش رحمانیان آخرین سخنران نشست نقد و بررسی کتاب «نظریه و نقد ادبی»، گفت: «کتاب درسی باید توسط استادی نوشته شود که سال‌ها در آن حوزه تدریس کرده باشد و درباره این کتاب، به نحو احسن اتفاق افتاده است؛ یعنی دکتر پاینده در حوزه‌ای که سال‌ها تدریس کرده‌، کتابی را به رشته تحریر درآورده است».

وی افزود: «این کتاب، زبانی گویا، پخته و درخشان دارد؛ هرچند در برخی مواقع و البته کم، از ادبیات نامفهوم و متعارف استفاده کرد است. کتاب درسی باید به گونه‌ای تدوین شود تا کار دانشجو و طلبه برای فهم و خواندن آن آسان باشد؛ و این کتاب در این حوزه نیز موفق عمل کرده است. البته در بخش محتوا، در عینِ خوب تدوین شدن، ضعف‌های کوچکی وجود دارد؛ مثل اینکه وقتی قرار است درباره مدعیان تاریخ‌گرایی صحبت کنیم، باید اسامی همه افراد آورده شود؛ ضعفی که به نظر می‌رسد در برخی از بخش‌های کتاب دیده می‌شود».

این استاد تاریخ، یکی از حُسن‌های مهم کتاب را، استفاده از متن‌های ایرانی دانست و توضیح داد: «این کتاب تلاش کرده است در توضیح بینا‌رشته‌ای متن‌های مختلف، از داستان‌ها، فیلم‌ها، سریال‌ها و عکس‌های ایرانی استفاده کند».

گفتنی است مجموعه دوجلدی نظریه و نقد ادبی، در 548 صفحه، سال 1397 توسط سازمان مطالعه و تدوین (سمت) منتشر شده است. نقد ادبی در این کتاب، با رویکردی میان‌رشته‌ای به مخاطب معرفی شده و لذا نویسنده کوشیده است که هم در شیوه‌ طرح مباحث و هم در نمونه‌های نقد عملی، کتاب حاضر بتواند نیازهای دانشجویان در رشته‌های مختلف ادبیات و علوم انسانی را پاسخ دهد.

مؤلف در توضیح درباره این کتاب، آورده است: «کشور ما معمولاً معنای درست و دقیقی از «نقد» مستفاد نمی‌شود. دست‌اندرکاران فعالیت‌های ادبی، غالباً بین «مرور و معرفی»، «تحلیل» و «نقد» تمایز نمی‌گذارند و هر نوع نوشتاری را که نویسنده در آن نظری راجع به متنی ادبی اظهار کرده باشد، به غلط مصداق «نقد» می‌پندارند. فقط از راه شناساندن نظریه‌های علمی نقد ادبی و نحوه‌ کاربرد عملی آن‌هاست که می‌توان به این برداشت‌ها و توقعات نادرست پایان داد. کتاب حاضر با همین هدف، مجموعه‌ای از پُرکاربردترین نظریه‌های نقادانه را به پژوهشگران این حوزه می‌شناساند. این نظریه‌ها عبارت‌اند از: فرمالیسم (نقد نو)، روانکاوی، ساختارگرایی، روایت‌شناسی، نقد اسطوره‌ای کهن‌الگویی، تاریخ‌گرایی نوین، نقد لاکانی، مطالعات زنان، نشانه‌شناسی شعر (رویکرد ریفاتر)، پسامدرنیسم، مطالعات فرهنگی، نشانه‌شناسی (رویکرد سوسور، پِرْس و بارت)، نظریه‌ دریافت و نقد واکنش خواننده».

١٦:٤٣ - 1397/12/14    /    شماره : ٢١٠٩    /    تعداد نمایش : 1564


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: