نسخه چاپی


  ارسال به دوست

حسن ملکی عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی:
اینکه جریان فلسفی خاصی بر تدوین کتاب‌های «سمت» حاکم است را عقلانی و منصفانه نمی‌دانم

 حسن ملکی عضو هیأت علمی گروه برنامه‌ریزی درسی دانشگاه علامه طباطبایی در برنامه تلویزیونی زاویه گفت: «اینکه بگوییم همه‌چیز خوب است و سازمان «سمت» در همه زمینه‌ها درست عمل کرده است که طبیعتاً این موضع‌گیری در قبال کار سختی مثل تألیف کتاب درسی دانشگاهی آن هم در حوزه علوم انسانی، منطقی نیست. چون انسا‌ن‌ها معصوم نیستند و ما باید واقعیت‌ها را درست ببینیم. حالت مقابل را نیز که بگوییم همه‌چیز بد است و تصور کنیم توطئه‌ای در این سازمان جاری بوده و با نگاهی جزء نگرانه به چند کتاب درسی، تعمیم صورت بدهیم و بگوییم که جریان فلسفی خاصی بر تدوین همه کتاب‌ها حاکم بوده است، عقلانی و منصفانه نمی‌دانم. من با تجربه زیسته و ارتباطات متعددی که دارم و به عنوان یک دانشگاهی نیز نمی‌توانم این حرف را نسبت به سازمان «سمت» بپذیرم».

به گزارش روابط عمومی «سمت»، دومین قسمت مجله علوم انسانی زاویه چهارشنبه 10 مردادماه با موضوع پرسش از آینده سازمان «سمت» از شبکه چهار سیما پخش شد. در ابتدای برنامه خلاصه‌ای از گفتگوی برنامه هفته گذشته پخش شد. قسمت دوم این برنامه، با حضور حسن ملکی عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و همراهی محمد رجبی دوانی مدرس فلسفه به صورت تلفنی، برگزار شد.

در ابتدا حسن ملکی درباره ارزیابی خود از تجربه ۳۳ ساله سازمان «سمت»، ضمن گرامیداشت یاد دانشمند فقید حجت‌الاسلام احمد احمدی گفت: «حجت‌الاسلام احمدی، مدیریت عالمانه و مناسبی در سازمان «سمت» داشتند و ان‌شاءالله میراث فکری ایشان در سازمان «سمت» ادامه پیدا خواهد کرد. مطمئن باشید بحث امشب خیلی داغ نخواهد بود؛ چون خاصیت داغ، سوزاندن است و هرچه داغ‌تر باشد، می‌سوزاند. در صورتی که ما قصد کمک داریم به سازمان بسیار بااهمیتی مانند سازمان «سمت»، اعتقاد دارم که با یک بحث ولرم، ارام ومنطقی ولی قطع و روشن قابل حل است. شاید علت آنکه نشد برنامه تکرار شود، بحث خیلی داغ بوده است. درباره سازمان «سمت» یا هر سازمان مشابه آن می‌توانیم سه نوع موضع‌گیری فکری و انتقادی داشته باشیم. یکی این که بگوییم همه‌چیز خوب است و سازمان «سمت» در همه زمینه‌ها درست عمل کرده است که طبیعتاً این موضع‌گیری در قبال کار سختی مثل تألیف کتاب درسی دانشگاهی آن هم در حوزه علوم انسانی، منطقی نیست. چون انسا‌ن‌ها معصوم نیستند و ما باید واقعیت‌ها را درست ببینیم. حالت مقابل را نیز که بگوییم همه‌چیز بد است و تصور کنیم توطئه‌ای در این سازمان جاری بوده و با نگاهی جزء نگرانه به چند کتاب درسی، تعمیم صورت بدهیم و بگوییم که جریان فلسفی خاصی بر تدوین همه کتاب‌ها حاکم بوده است، عقلانی و منصفانه نمی‌دانم. من با تجربه زیسته و ارتباطات متعددی که دارم و به عنوان یک دانشگاهی نیز نمی‌توانم این حرف را نسبت به سازمان «سمت» بپذیرم

عضو هیأت علمی گروه برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبایی سپس عنوان کرد: اما نگاه سوم این است که بگوییم بعضی چیزها خوب بوده اند و بعضی نبوده اند و موضع گیری منطقی توأم با دلیل داشته باشیم. آنچه مسلم است، «سمت» کاری عظیم در کشور انجام داده است و بدیهی‌ است که دارای اشکالاتی هم هست.

من در همین‌جا بنا به تخصصم عرض می‌کنم که برنامه درسی در هر کشوری، سند ملی آن کشور است. یعنی در نظر افراد بیرون از آن کشور به عنوان حرف و نظر حاکمیت تلقی می‌شود. کتاب درسی نوشتن کار بسیار مهم و حساسی است که تشبیه به کوه یخی است که بخش عمده‌ای از آن نامرئی است که بر اساس این بخش کتب تدوین می شود و برای فهم آن باید در عرصه تعلیم و تربیت آشنایی و تخصص داشته باشیم.

وی با اشاره به این که تدوین کتاب درسی امروز در دنیا یک تخصص است افزود: افراد بعد از مطالعه عمیق و گرفتن PhD در این زمینه تخصص پیدا می کنند و آماده می شوند. در نتیجه برای انتقاد از چنین کاری باید بسیار ظریف و موشکافانه و عالمانه برخورد کنیم. البته منظور من این نیست که سازمان «سمت» دارای اشکال نیست. برای انتقاد از چنین کاری، بیاد ظریف، عالمانه، موشکافانه و همه‌جانبه برخورد کنیم و خدای نکرده دست به تعمیم‌های ناروا نزنیم.

در ادامه محمد رجبی دوانی که از طریق تماس تلفنی با برنامه همراه بود ضمن تسلیت درگذشت حجت‌الاسلام احمدی عنوان کرد: مرحوم احمدی سختکوش و خدمتگزاری بود که تلاش می‌کرد در طریق خدمات فرهنگی و نشر در حوزه دانشگاهی، حداکثر فعالیت و خدمت‌رسانی را داشته باشد. اگر مقایسه کنیم با مدیران بخش‌های مختلف که با بودجه‌های عظیم‌تری متصدی کارهای مشابه بوده‌اند، انصافاً آقای احمدی در یک نقطه اوجی قرار داشتند که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین نباید این جنبه را فراموش کرد.

وی همچنین گفت: نکته مهم این است که اصولاً ما از سازمان «سمت» چه می خواهیم؟ اگر این سازمان مسئول تدوین و ترجمه کتاب‌های درسی دانشگاهی ما هست که برنامه‌های درسی دانشگاهی چیز مشخصی است. انتظار این که «سمت» با جریانی که بر کل این مراکز دانشگاهی حاکم است متفاوت باشد، شاید توقع بجایی نباشد. نه مرحوم دکتراحمدی مدعی دکترین ویژه خود بودند و نه کسی از ایشان چنین توقعی داشته است. ایشان در مسیر دانشگاه‌های ما که چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب طی کرده، حرکت و آن را هدایت می‌کردند و حتی سعی داشتند کتاب‌هایی عرضه کنند که بسیاری نواقصی را که برخی کتب دیگر دارند، نداشته باشد.

در ادامه حسن ملکی درباره این نکته که کتب درسی جایگاه سند ملی دارند و اینکه آیا می‌توان این نگاه را به عنوان شاخصی برای نقد کتب «سمت» دانست، گفت: مطابق اساسنامه سازمان «سمت» قرار بوده این سازمان در آغاز دهه 60 راه‌اندازی شد و هدف آن این بود که به یک نیاز نرم‌افزاری انقلاب اسلامی پاسخ دهد. انقلاب اسلامی کشور ما را در ابعاد مختلف دچار تحول کرد، از جمله عرصه آموزش و پرورش و آموزش عالی. چه کتب آموزش و پرورش و چه کتب رسمی سازمان «سمت» به عنوان یک سازمان برخواسته از انقلاب اسلامی، باید فلسفه حاکم بر این کشور و جامعه را مبنای کار خود قرار دهد و قواعد کتب درسی را به درستی از آن فلسفه استخراج کنند. اگر سازمان «سمت» غیر از این حرکت کند، حرکت غیرطبیعی کرده است. از این بابت باید بررسی شود که در مسیر مبتنی بر اساسنامه خودش قدم برداشته است. یکی از مبناها و معیارهای ارزیابی این سازمان هم باید همین باشد. اما اینکه همه کتاب‌های درسی را می‌شود سند ملی این کشور یا حاکمیتی محسوب کرد یا خیر، نیاز به بررسی و ارزیابی جزئی دارد.

ملکی افزود: ارتباط بنده بیشتر با کتاب های درسی علوم تربیتی است، خاصه در حوزه برنامه درسی. در اینجا من به کارهای سازمان خوشبین‌ام و تصورم این است که اگر استادان مایل باشند با سازمان «سمت» همکاری کنند و اتفاقاً در مسیر فلسفه تربیتی مطلوب این نظام بخواهند کتاب بنویسند، مانعی برایشان وجود ندارد.

حبیب رحیم‌پور ازغدی، مجری برنامه سپس از حسن ملکی پرسید: کتاب درسی در آموزش عالی به عنوان سند رسمی شناخته می‌شود و گویا آموزش عالی از اقتضائاتش این است که با تکثری همراه باشد و تضارب آراء داشته باشد. اگر چنین تصوری داشته باشیم که کتب درسی را در مقام سند رسمی کشور قرار دهیم، شاید چنین ذهنیتی پیدا شود که داریم تکلیفی مالایطاق برای کتب درسی تعریف می‌کنیم.

ملکی در پاسخ اظهار داشت: در سازمان «سمت» رقم زیادی کتاب درسی از زمان تأسیس آن تألیف شده و در هیچ زمان و موقعیت و دوره‌ای، بخشنامه یا دستوری نبوده که اساتید دانشگاه فقط این کتاب‌ها را تدریس کنند. خیلی از اساتید از کتب دیگر استفاده می کنند و این تکثر خود به خود حاصل است.

وی همچنین خاطر نشان کرد: اما بر اساس اساسنامه این سازمان، سازمان «سمت» به عنوان یک سازمان رسمی حکومتی، قاعدتاً باید توجهش به ظرافت‌های فلسفی و بومی زیاد باشد. فلذا اگر در داخل کتاب‌های «سمت» اشکال یا نقصی فراهم شود، این اشکال را می‌توان به حساب سازمانی وارد دانست که یکی از اجزای حکومت است؛ همچنین اگر نقاط قوت و مثبتی وجود داشته باشد. البته بنده معتقد نیستم سازمان «سمت» هرچه تولید می کند فقط آنها باید در دانشگاه‌های ما تدریس شود.

ملکی در پاسخ به این سؤال که هرچه در کتب سازمان «سمت» درج شده، گویا مهر تأییدی هم از جانب حاکمیت برای مفاد آن صادر شده نیز گفت: «قاعدتاً باید همین طور باشد. اگر چه ممکن است در تدوین کتاب اشکالاتی هم موجود باشد. اما انتظار این است».

سپس محمد رجبی در پاسخ به این سؤال که ضعف‌های احتمالی سازمان «سمت» بیانگر ضعف‌های احتمالی در پیکره کلی علوم انسانی در ایران است در نتیجه با چه معیاری باید به ارزیابی سازمان «سمت» برویم، گفت: اگر ما ضعفی را در سازمان «سمت» می‌بینیم، مربوط است به پیکره فرهنگی موجود و ارتباط خاصی با سازمان «سمت» ندارد. در کل وقتی انقلاب ما با عنوان اسلامی خوانده می‌شود، یعنی یک انقلاب فرهنگی است و باید مبتنی بر دیدگاه و تفکری باشد که به کل آن را متمایز می‌کند.

رئیس سابق کتابخانه مجلس افزود: آیا شورای انقلاب فرهنگی به عنوان قلب فرهنگ کشور توانسته راهی را نشان دهد که یک مشی برای صدا و سیما، سازمان «سمت»، سیستم آموزش کشور و ... باشد؟ در حوزه فرهنگی به طور خاص، متأسفانه وارد این تفسیر مسائل نشده‌ایم که به روشنی مشخص کند چه خط مشی‌ای را باید دنبال کنیم. در دوره انقلاب فرهنگی با همت سازمان «سمت» و نشر دانشگاهی، شاهد ترجمه‌های منابع بسیار مهمی بودیم که تحولی را در دانشگاه‌ها به وجود آورد. اما اینکه منابع از فیلتری گذشته باشد به عنوان روح فرهنگی انقلاب اسلامی، اگر چنین چیزی بود، با بسیاری از مسائلی که امروز در سطح جامعه و دانشگاه‌ها دست به گریبان آن هستیم، درگیر نبودیم. این مشکل یک مشکل کلی است که طبعاً به جاهایی مانند سازمان «سمت» هم سرایت کرده است. باید پرسید فرهنگ انقلاب اسلامی یعنی بازگشت به گذشته است یا رفتن به آینده با توشه‌ای که از گذشته و حال برگرفته‌ است و در جهت انقلاب اسلامی قرار گرفتن؟

حبیب رحیم‌پور ازغدی سپس از محمد رجبی پرسید :شما سال ۹۱ کارهای بر زمین مانده را منتشر کردید که در آن به سازمان «سمت» پرداخته‌اید و در آنجا گفته‌اید که فلسفه وجودی سازمان «سمت» باید متناسب با اقتضائات زمان حاضر مورد تجدید نظر قرار گیرد. وقتی به فردا نگاه می‌کنیم این جمله به ذهن‌مان می‌آید که در فلسفه وجودی سازمان «سمت» متناسب با سال ۹۷ بازنگری کنیم. ما در سال ۶۳ و ۶۴ بر اساس ضرورت‌هایی سازمان «سمت» را پی‌ریزی کردیم، اما همان‌ها باید باقی بماند یا باز هم تغییرات اساسی نیاز است؟

رجبی عنوان کرد: ما باید به ضرورت های زمان بنگریم؛ مثلاً آیا ضرورت‌های زمان امروز مانند ضرورت‌های 40 سال پیش و زمان انقلاب است؟ در آن زمان مارکسیسم به طور جدی وجود داشت، اما امروز دیگر ایسمی مطرح نیست و به خصوص در حوزه های علوم انسانی مانند 40 سال پیش ایسم‌ها را نمی‌بینیم به خصوص در حوزه‌های سیاسی و فرهنگی ما شاهد نوعی بحران در فرهنگ و تمدن جهانی هستیم. بحث پست مدرن و جریان میان فرهنگی که در خود غرب مطرح می‌شود، غربی که فرهنگش کل جهان را در بر گرفته است، وقتی خود آن ها در ناسیونالیسم و اصالت عقل خود و مدرنیسم خود و در مبانی فلسفی خود تشکیک کرده اند و می‌گویند باید از تمام فلسفه‌هایی که در تمدن‌های مختلف بوده بهره بگیریم و غرب را مطلق نیانگاریم، در نتیجه در این بحران مسائل به سادگی قبل نیست که مثلاً بگوییم ما نمی خواهیم مارکسیست یا کاپیتالیست باشیم. الان باید ببینیم که ما که هستیم، چه می خواستیم باشیم و در حال حاضر چه هستیم. این مسئله امروز ما نیست؛ مسئله کل جهان و مسئله بشر فردا و پس فرداست.

وی همچنین در پاسخ به این سؤال که تجلی «ما کیستیم» در کتب درسی چیست، اظهار داشت: هر وقت می خواهیم بگوییم ما کیستیم و چه می‌خواهیم، به سراغ گذشته می‌رویم و چیز دیگری برای عرضه نداریم. البته که گذشته را باید به عنوان میراث فرهنگی داشته باشیم، اما اینکه امروز چه می‌خواهیم، با رفتن‌مان به دیروز مشکلمان حل نمی‌شود. ما مسائلی را امروز داریم در جهان که به مسائل گذشته به طور خاص ربط ندارد. تمام جهان چه بخواهیم و چه نخواهیم، وحدت صورت و رویه پیدا کرده است. سیستم دانشگاه و آموزش و پرورش و سیستم اداری ما هیچ فرقی با سایر دنیا ندارد.

رجبی افزود: باید بپرسیم که ما چه می‌خواهیم؟ این سؤال تاکنون طرح نشده است. حتی زمانی که بنده در شورای عالی انقلاب فرهنگی بودم، تنها بخشنامه‌ها و مسائل دیگر مطرح می‌شد که در نتیجه بنده بیرون آمدم. اینکه راه آینده چیست، هنوز برای ما چیزی به صورت مشخص و تفصیلی بیان نشده است. که اگر شده بود دانشگاه‌های ما بحران داخلی نداشتند و مطبوعات ما این سردرگمی را نداشتند و خود صداوسیمای ما که به قول امام امت باید دانشگاه کل امت باشد، برنامه خالی و گذران روزمره نداشت.

این استاد فلسفه هنر سپس گفت: با در نظر گرفتن این مسائل، نه تنها نباید از سازمان «سمت» انتقاد کنیم، بلکه باید به آن آفرین بگوییم که در این وضعیت بحرانی و مبهم گام هایی روشن را در مسیر تقویت نظام درسی دانشگاهی. بعد از انقلاب گام‌های بلندتری برداشته و در سمت و سویی قرار گرفته که به بومی شدن نزدیک شده است.

در ادامه مجری برنامه خطاب به حسن ملکی گفت: شما کتابی دارید با عنوان «مقدمه ای بر شیوه طراحی و تألیف کتب درسی دانشگاهی» که در سازمان «سمت» چاپ شده و در این کتاب مؤلفه‌های کتب درسی دانشگاهی را صورت بندی می‌کنید. به راستی چه الگویی را می توان به عنوان مؤلفه‌های مفهومی کتاب درسی نظر گرفت که آن را از کتاب غیر درسی جدا می کند؟

ملکی عنوان کرد: کتاب درسی ویژگی‌هایی دارد که هر چقدر در طراحی و تدوین کتاب درسی به این ویژگی‌ها نزدیک‌تر شویم کتاب مقبولیت بیشتری خواهد یافت. یکی از آنها این است که کتاب درسی ترجیحاً باید بر اساس نیازهای یادگیرنده طراحی شود. دوم اینکه کتاب درسی باید هدفمند طراحی شود و بناست یادگیرنده به کدام مقاصد برسد. سوم اینکه کتاب درسی باید اعتبار علمی داشته باشد و نظریه مقبول در آن استفاده شود، نه نظریه منسوخ. ویژگی چهارم که به خصوص در کتب دانشگاهی ملاک مهمی است، این است که کتاب درسی مدلل باشد و اتقان معرفتی و علمی داشته باشد.

وی افزود: کتب قبل از دبیرستان می‌توانند القایی باشند، اما از دبیرستان به بعد کتاب درسی باید اقناعی و حکیمانه تألیف شود، چون مخاطب آن جوان است و دارای تفکر انتزاعی بالا و انتظارات عقلانی بسیار بالا دارد، برای همین این انتظار را دارد. همچنین کتاب درسی باید روحیه علمی را در فرد تقویت کند. روحیه علمی یعنی هرچه را می گوییم، دلیل بیاوریم و هرچه را می شنویم، دلیل مطالبه کنیم.

در ادامه برنامه زاویه، حبیب رحیم‌‌‍پور ازغدی از محمد رجبی دوانی این سؤال را مطرح نمود: شما بیان داشته‌اید که سازمان «سمت» برای هماهنگی با اقتضائات زمانه، چاپ و نشر را به دانشگاه ها واگذار کند و به امور بر زمین مانده بپردازد. این امور بر زمین مانده چه چیزهایی هستند؟

محمد رجبی در پاسخ گفت: مسئله‌ای که الان گریبانگیر همه مؤسسات و انتشارات دولتی است، این است که خود را در حد مجموعه‌های انتشاراتی معمولی پایین آورده‌اند. این ناشران بزرگ که از بودجه عمومی استفاده می‌کنند، چه دولتی باشند و چه خصوصی، نوعی رقابت با ناشران خصوصی دارند. در صورتی که می‌توانند به کارهایی که از انتشارات‌های خصوصی بر نمی‌آید، یعنی تولید کتب مادر و چند جلدی که منبع و مأخذ مطالعات در علوم مختلف است، با همکاری اساتیدی که در اختیار دارند، بپردازند.

رجبی با بیان اینکه اتفاقاً بنده در این امور بر روی ترجمه تأکید می‌کنم، خاطر نشان کرد: کسانی که می‌گویند ما نباید ترجمه کنیم، فراموش کرده‌اند که فرهنگ و تمدن اسلامی ما محصول ۲۵۰ سال ترجمه شبانه‌روزی کتب یونانی، فارسی پهلوی، سانسکریت، عبری، سوریانی، آرانی و ... است. از اینجا مؤلفانی به وجود آمدند که خود صاحب‌نظر بودند. همچون فارابی، ابن‌سینا، رازی، بیرونی و دیگران که جزو افتخارات جهانی هستند.

رجبی افزود: ما چطور می‌خواهیم بدون ترجمه و فهم درست آنچه در جهان امروز مطرح است، یک‌دفعه خودمان شروع کنیم به ابتکار و خلاقیت! ما باید از گفته‌های دنیا مطلع باشیم و بفهمیم که ما چقدر عقب مانده‌ایم. سپس ببینیم که خودمان چه می‌خواهیم و آنچه که برای فردای‌مان در نظر داریم، چیست. پیشنهاد بنده این بود که به کتاب‌های مادر بپردازند و دیگر اینکه رساله‌های دکتری و فوق‌لیسانسی که حرف تازه دارند و در حال حاضر دارند خاک می‌خورند، توسط سازمان «سمت» برای انتشار اینها همت گذارد؟ به ویژه که اینها در مسیر دروس دانشگاهی هستند و در آنها نظریه‌های تازه مطرح شده است.

در انتها مجری برنامه از حسن ملکی پرسید: سال‌های اخیر به دو دلیل اهمیت ویژه دارد. یکی اینکه از شکل‌گیری شورای تحول در علوم انسانی خیلی فاصله نگرفته‌ایم و دوم اینکه در دوران مدیریت جدید سازمان «سمت» ممکن است اراده‌ای بتواند شکل بگیرد برای به روز رسانی و بهینه کردن این سازمان. اگر در این زمینه پیشنهادات مشخصی دارید، بفرمایید.

ملکی عنوان کرد: من احساس وظیفه می‌کنم نسبت به برادران و خواهرانی که در سازمان «سمت» مشغول فعالیت هستند. با توجه به همکاری متعددم با سازمان «سمت» و تجربه زیسته خودم از آن، می‌توانم پیشنهادهایی به این عزیزان ارائه دهم. اول اینکه بنده به عنوان یک دانشگاهی به این جمع‌بندی رسیده‌ام که این سازمان به یک نوع دگردیسی خاصی نیاز دارد؛ دگردیسی به این معنا که به یک فضای نوین با توجه به چند ملاحظه‌ای که به ذهن بنده رسیده است. یکی اینکه برنامه درسی باید جایگزین کتاب‌محوری شود که این مسئله یکی از معضلات اساسی سازمان «سمت» است که روی کتاب درسی تمرکز پیدا کرده و در طراحی کتاب درسی خودش را مقید می‌داند سرفصل‌هایی که در جای دیگر طراحی می‌شود را تبدیل به کتاب درسی کنند. سازمان «سمت» باید خودش برنامه‌ریزی درسی کند سپس تألیف کتاب درسی را انجام دهد. دوم اینکه به ابعاد پژوهشی کار خود بیشتر باید توجه کند. تولید علوم انسانی و انعکاس آن در کتب درسی در کجا به جز سازمان «سمت» باید انجام شود؟ در نتیجه بخش پژوهش آنجا بادی فعال‌تر و عمیق‌تر برخورد کند. سوم اینکه فلسفه برنامه درسی باید در همان‌جا طراحی شود.

وی سپس اظهار داشت: البته در همین جا به نقصی که در وزارت علوم خودمان وجود دارد اشاره کنم که چون ما فلسفه آموزش عالی نداریم، فلسفه برنامه درسی‌مان هم مشخص نیست. چون فلسفه برنامه درسی‌مان مشخص نیست، چه بسا برخی انتقادات وجود دارد که برخی کتب با یک جهت‌گیری دیگر و متفاوتی تدوین شده اند. چهارم این که به ابتکار و خلاقیت در سازمان «سمت» باید بیشتر بها داده شود و مکانیسم ها و راهکارهایی در این راستا باید طراحی شود. راه‌های متفاوت و چند تألیفی کردن کتب دانشگاهی باید بیشتر ترویج شود که البته نیازمند قواعد خاص خودش است.

 

١٣:٢٣ - 1397/05/14    /    شماره : ٢٠٠٦    /    تعداد نمایش : 175


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: